W dniu 18 marca 1990 roku odbyły się pierwsze i zarazem jedyne wolne wybory do Izby Ludowej. Pisałem już o tym w Kalendarzu Polsko-Niemieckim, ale warto do tego tematu powrócić, by pokazać, jakie partie znalazły się w ówczesnym enerdowskim parlamencie, którzy politycy są aktywni do dzisiaj.

W efekcie demokratycznego przełomu, jaki dokonał się w Niemieckiej Republice Demokratycznej, Izba Ludowa stała się miejscem debat parlamentarnych ówczesnych ugrupowań politycznych. W marcowych wyborach obywatele NRD zadecydowali, że będą ich reprezentować takie ugrupowania jak:

– Chadecki Sojusz dla Niemiec (Allianz für Deutschland, AD), który uzyskał 48,05% głosów i obsadził swoimi posłami 192 miejsca w Volkskammer (Izba Ludowa, przyp. red.). Allianz für Deutschland (AD) był w rzeczywistości koalicją kilku ugrupowań: Niemieckiej Unii Społecznej (DSU) blisko związanej z bawarską CSU, Przełomu Demokratycznego (DA) [Demokratischer Aufbruch, przyp. red.] oraz uznawanej przez ówczesne władze wschodnioniemieckiej CDU (Unii Chrześcijańsko Demokratycznej). Na 192 miejsca złożyły się następujące wyniki poszczególnych członków koalicji: CDU otrzymała 40,82%, to dawało 163 miejsca, DSU uzyskała 6,32% i 25 miejsc oraz DA – 0,92% – 4 miejsca.

Najbardziej rozpoznawalną postacią wschodnioniemieckiej CDU jest oczywiście Lothar de Maizière urodzony 2 marca 1940 roku w Nordhausen. To on był pierwszym niekomunistycznym szefem rządu Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Pełnił tę funkcję od 12 kwietnia do 2 października 1990 roku. Następnie był ministrem federalnym do zadań specjalnych. Odszedł z pełnionej funkcji w wyniku oskarżeń o współpracę ze wschodnioniemiecką policją polityczną Stasi. Demokratischer Aufbruch (DA) był ugrupowaniem wschodnioniemieckiej opozycji, które powstało w październiku 1989 roku na fali przełomu, jaki się dokonywał w NRD. Oficjalnie partia zaczęła działać 16/17 grudnia 1989 roku. Jej pierwszym przewodniczącym został prawnik Wolfgang Schnur. Do jej prominentnych członków należeli duchowni Rainer Eppelmann i Friedrich Schorlemmer. Jednak najbardziej znaną postacią DA jest oczywiście obecna kanclerz Angela Merkel. 4 sierpnia 1990 roku DA połączyło się z CDU NRD.

– SPD: Socjalistyczna Partia Niemiec z wynikiem 21,88% procent głosów i 88 posłami. Najbardziej znaną postacią z ówczesnej niemieckiej opozycji w Polsce jest oczywiście Markus Meckel. To on był jednym z inicjatorów powołania do życia Die Sozialdemokratische Partei in der DDR (SDP), która później przekształciła się w SPD NRD. 26 września 1990 roku wschodnioniemiecka SPD została przyłączona do jej zachodnioniemieckiej siostrzanej partii.

Oczywiście, kiedy mowa o socjaldemokracji w NRD, nie można przemilczeć osoby Wolfganga Thiersego wiceprzewodniczącego niemieckiego Bundestagu. On do końca 1989 był bezpartyjny. W styczniu 1990 roku wstąpił do SPD. W partii pełnił bardzo ważne funkcje, od 1990 do 1998 był zastępcą szefa frakcji SPD w niemieckim parlamencie, a od 1998 do 2005 roku był przewodniczącym Bundestagu. Jest to jeden z polityków z korzeniami w byłej NRD, który zajmował najważniejsze pozycje w zjednoczonych Niemczech. Obok kanclerz Angeli Merkel jest jednym z najbardziej znanych polityków z byłej NRD. Thierse jest również znaną i szanowaną postacią w Polsce. Wielokrotnie wypowiadał się na tematy związane ze stosunkami pomiędzy Berlinem a Warszawą.

– Bund der Freien Demokraten (Związek Wolnych Demokratów) – założony 12 lutego 1990 roku bezpośrednio przed pierwszymi wolnymi wyborami. Był wspierany przez zachodnioniemiecką FDP (Partię Wolnych Demokratów). Powstał z byłych enerdowskich ugrupowań LDPD, Deutsche Forumpartei (DFP) i FDP NRD. Podobnie jak Sojusz dla Niemiec liczył na to, że dzięki poparciu ugrupowania z zachodu uzyska dobry wynik w wyborach do Izby Ludowej. W rzeczywistości Bund der Freien Demokraten dostał 5,3% głosów, co przełożyło się na 21 posłów. 11 sierpnia 1990 roku w Hanowerze Bund Freien Demokraten, Deutsche Forumpartei (DFP) i FDP NRD przystały do FDP.

– Bündnis 90, który otrzymał 2,9% głosów i uzyskał dzięki temu 12 swoich reprezentantów. Ugrupowanie powstało z grup opozycjonistów NRD w lutym 1990 roku. Najbardziej znaną postacią jest niewątpliwie pastor, działacz opozycyjny Joachim Gauck. W wyborach z 18 marca 1990 roku, należący do założycieli Rostocker Neuen Forums jako jedyny przedstawiciel Bündnis 90 z Meklemburgii-Pomorza Przedniego uzyskał mandat posła do Izby Ludowej. Został tam członkiem specjalnej komisji ds. Stasi. Później kierował urzędem zajmującym się badaniem działalności wschodnioniemieckiej policji politycznej nazwanym Urzędem Gaucka.

– Zieloni NRD w koalicji z Niezależnym Związkiem Kobiet uzyskali 2% poparcia. Zieloni NRD to ugrupowanie powstałe w czasie Jesieni Ludów 1989 roku. Odwoływało się do poszanowania ekologii, ale i praw człowieka. Dopiero w 1993 roku, wspólnie z Bündnis 90, przyłączyli się do partii Bündnis 90/Die Grünen.

– Partia Demokratycznego Socjalizmu (PDS), następczyni wschodnioniemieckich komunistów z SED, uzyskała 16,4 % głosów i 66 miejsc w Volkskammer. Co ciekawe, w niektórych okręgach, np. w Berlinie, partia ta uzyskała w wyborach 18 marca 1990 roku ponad 30-procentowe poparcie. PDS bez dodatku "SED" istnieje od 4 lutego 1990 roku. Od 9 grudnia 1989 roku na jej czele stanął młody, wówczas mało znany ale dobrze się zapowiadający prawnik Gregor Gysi. Jego zastępcą został od listopada 1989 roku pełniący funkcję premiera NRD Hans Modrow.

Konkurencji wyborczej nie wytrzymało wiele opozycyjnych ugrupowań dawnej NRD. Bez finansowego, logistycznego i politycznego wsparcia z Zachodu nie miało szans przekroczyć progu wyborczego. Na czele rządu stanął wspomniany już tutaj Lothar de Maizière. Zadaniem jego rządu, ale i Izby Ludowej, było przygotowanie NRD do zjednoczenia z zachodnią częścią Niemiec, przeprowadzenie koniecznych reform do stworzenia unii walutowej, gospodarczej i społecznej oraz przyjęcie Traktatu Zjednoczeniowego, na który głosowano 20 września 1990 roku. Bardzo szybko okazało się, że koalicja rządowa będzie musiała się zmierzyć z bardzo silną opozycją, jaką byli postkomuniści z PDS. Zasadnicza linia podziału w Volkskammer przebiegała pomiędzy "starymi", czyli zwolennikami zachowania w zjednoczonych Niemczech niektórych elementów prawnych z NRD, a "nowymi", czyli tymi, którzy dążyli do jak najszybszego usunięcia wszelkich przeszkód na drodze zjednoczenia i wszelkich elementów komunistycznego państwa.

Do dziś dawni politycy z korzeniami w byłej NRD są aktywni na scenie polityczno-społecznej. Oprócz Angeli Merkel, Wolfganga Thiersego, Joachima Gaucka wielu innych ma wpływ na obecny kształt niemieckiej sceny politycznej. Niektórzy politycy byłej NRD odgrywają nawet jeszcze większą rolę niż 20 lat temu. Gregor Gysi przerodził się z działacza partii mającej rzekomo już dawno zejść ze sceny w polityka, z którym nie można się nie liczyć. Działacz dawnej enerdowskiej opozycji, Marcus Meckel, jest bardzo znaną i szanowaną postacią w relacjach polsko-niemieckich. Dał się poznać jako skuteczny polityk, który posiada nie tylko głęboką wiedzę na temat stosunków polsko-niemieckich, ale też sporo zrozumienia dla spraw polskich.